{"id":31308,"date":"2024-12-12T19:06:16","date_gmt":"2024-12-13T00:06:16","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.talk.edu\/dilin-kokeni-bilmiyoruz-ama-iste-10-teori\/"},"modified":"2024-12-12T19:06:16","modified_gmt":"2024-12-13T00:06:16","slug":"dilin-kokeni-bilmiyoruz-ama-iste-10-teori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/dilbilgisi\/dilin-kokeni-bilmiyoruz-ama-iste-10-teori\/","title":{"rendered":"Dilin k\u00f6keni – bilmiyoruz ama i\u015fte 10 teori"},"content":{"rendered":"

\u00dcnl\u00fc psikolog Dr. George Boeree’nin dilin k\u00f6keni<\/a> hakk\u0131ndaki bir makalesi, bu geni\u015f konuyu \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fekilde tan\u0131t\u0131yor ve s\u00f6zleri aktar\u0131lmaya de\u011fer. Dr. Boeree’nin de belirtti\u011fi gibi dil, fonetik (sesler), sentaks (gramer) ve semantikten (anlamlar) olu\u015fan bir semboller sistemidir. Dil ne zaman ba\u015flad\u0131? Biz, ev sapiensleri ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda m\u0131? Yoksa daha sonra – bu karma\u015f\u0131k sesleri \u00e7\u0131karabilecek bir ses kutusu geli\u015ftirdi\u011fimizde mi? Bunu ger\u00e7ekten bilmiyoruz. Ama dilin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 kesin. Peki neden ve nas\u0131l? \u0130\u015fte dilin k\u00f6kenine<\/a> ili\u015fkin en pop\u00fcler 10 teori. <\/p>\n

Dilin k\u00f6keni hakk\u0131nda baz\u0131 teoriler<\/h2>\n

1. Anne teorisi.<\/strong> Dil, en \u00f6nemli nesnelere eklenen en kolay hecelerle ba\u015flad\u0131. 2. Ta-ta teorisi.<\/strong> Darwin’den etkilenen Sir Richard Paget, v\u00fccut hareketlerinin dilden \u00f6nce geldi\u011fine inan\u0131yordu. Dil, bu hareketlerin bilin\u00e7sizce sesli taklidi olarak ba\u015flad\u0131 – bir \u00e7ocu\u011fun makas kullan\u0131rken a\u011fz\u0131n\u0131n hareket etmesi ya da gitar \u00e7almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda dilimin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi. Bu, dilin jestlerden t\u00fcremi\u015f olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki pop\u00fcler fikre d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 3. Yay-vay teorisi.<\/strong> Dil, do\u011fal seslerin taklidi olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r – m\u00f6\u00f6, \u00e7uf \u00e7uf, \u00e7arpma, \u00e7\u0131nlama, v\u0131z\u0131lt\u0131, patlama, miyavlama… Buna daha teknik olarak onomatopoeia veya ekoizm denir. 4. Pooh-pooh teorisi. <\/strong> Dil, \u00fcnlemlerle, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7in oh! ve ac\u0131 i\u00e7in ouch! gibi i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel duygusal \u00e7\u0131\u011fl\u0131klarla ba\u015flad\u0131. 5. Ding-dong teorisi.<\/strong> \u00dcnl\u00fc dilbilimci Max Muller de dahil olmak \u00fczere baz\u0131 insanlar, sesler ve anlamlar aras\u0131nda olduk\u00e7a gizemli bir kar\u015f\u0131l\u0131k oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. K\u00fc\u00e7\u00fck, sivri, y\u00fcksek \u015feyler bir\u00e7ok dilde y\u00fcksek \u00f6n sesli harflere sahip kelimelere sahip olma e\u011filimindeyken, b\u00fcy\u00fck, yuvarlak, al\u00e7ak \u015feyler yuvarlak arka sesli harflere sahip olma e\u011filimindedir! \u00d6rne\u011fin itsy bitsy teeny weeny ile moon’u kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n. Bu genellikle ses sembolizmi olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. 6. Yo-he-ho teorisi.<\/strong> Dil, ritmik ilahiler olarak, belki de a\u011f\u0131r i\u015f homurtular\u0131ndan (heave-ho!) ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Dilbilimci A. S. Diamond bunlar\u0131n belki de uygun jestlerin e\u015flik etti\u011fi yard\u0131m ya da i\u015fbirli\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Bu, yo-he-ho’yu ding-dong teorisiyle ili\u015fkilendirebilir, t\u0131pk\u0131 kesmek, k\u0131rmak, ezmek, vurmak gibi s\u00f6zc\u00fcklerde oldu\u011fu gibi…<\/p>\n

 <\/p>\n

7. \u015eark\u0131-\u015fark\u0131 teorisi. <\/strong> Danimarkal\u0131 dilbilimci Jesperson, dilin oyun, kahkaha, m\u0131r\u0131ldanma, kur yapma, duygusal m\u0131r\u0131ldanmalar ve benzerlerinden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hatta, di\u011fer teorilerin aksine, belki de ilk kelimelerimizden baz\u0131lar\u0131n\u0131n, bir\u00e7ok ki\u015finin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa homurtular\u0131n aksine, asl\u0131nda uzun ve m\u00fczikal oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. 8. Hey sen! teorisi.<\/strong> Revesz ad\u0131nda bir dilbilimci, her zaman ki\u015filer aras\u0131 temasa ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuzu ve dilin hem kimlik (i\u015fte buraday\u0131m!) hem de aidiyet (seninleyim!) sinyali veren sesler olarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Ayr\u0131ca korku, \u00f6fke ya da incinme halinde de hayk\u0131rabiliriz (yard\u0131m edin!). Buna daha yayg\u0131n olarak temas teorisi denir. 9. Hokus pokus teorisi.<\/strong> Benim bunlara kendi katk\u0131m, dilin k\u00f6klerinin atalar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131n bir t\u00fcr b\u00fcy\u00fcl\u00fc veya dini y\u00f6n\u00fcne dayan\u0131yor olabilece\u011fi fikridir. Belki de av hayvanlar\u0131na b\u00fcy\u00fcl\u00fc seslerle seslenerek ba\u015flad\u0131k ve bu sesler onlar\u0131n isimleri haline geldi. 10. Evreka! teorisi<\/strong>. Ve son olarak, belki de dil bilin\u00e7li olarak icat edilmi\u015ftir. Belki de bir atam\u0131z\u0131n akl\u0131na, belli \u015feyleri ifade etmek i\u00e7in rastgele sesler atama fikri geldi. A\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bu fikir bir kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, bir yang\u0131n gibi yay\u0131lacakt\u0131!” <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dcnl\u00fc psikolog Dr. George Boeree’nin dilin k\u00f6keni hakk\u0131ndaki bir makalesi, bu geni\u015f konuyu \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fekilde tan\u0131t\u0131yor ve s\u00f6zleri aktar\u0131lmaya de\u011fer. Dr. Boeree’nin de belirtti\u011fi gibi dil, fonetik (sesler), sentaks (gramer) ve semantikten (anlamlar) olu\u015fan bir semboller sistemidir. Dil ne zaman ba\u015flad\u0131? Biz, ev sapiensleri ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda m\u0131? Yoksa daha sonra – bu karma\u015f\u0131k sesleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13614],"tags":[13332],"yst_prominent_words":[3458,1557,3623,3611,3612,3608,3614,3621,3128,3615,3609,1901,3622,3617,3620,3616,3610,3613,3618,3619],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31308"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31308\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31308"},{"taxonomy":"yst_prominent_words","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.talk.edu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/yst_prominent_words?post=31308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}